Kilkaset metrów od pszczyńskiej starówki, w zabytkowym parku zwanym Zwierzyńcem, można stanąć oko w oko z królem polskich lasów. Pokazowa Zagroda Żubrów to miejsce, gdzie na prawie 10 hektarach wśród starodrzewia żyją przedstawiciele najstarszej hodowli żubrów na świecie. To nie tylko zwykłe zoo – to kawałek historii, która sięga 1865 roku i bez której europejskie żubry mogłyby już nie istnieć.
Zagroda działa od 2008 roku i łączy funkcje edukacyjne z hodowlanymi. Oprócz żubrów można tu spotkać jelenie, daniele, sarny czy bażanty, a przy odrobinie szczęścia nawet lisa rudego.
- spotkanie z żubrami w ich naturalnym środowisku
- edukacyjne wystawy o florze i faunie
- dostępność dla osób z niepełnosprawnościami
- różnorodność dzikich zwierząt
- historia żubrów ważna dla Europy
Najstarsza hodowla żubrów i jej znaczenie dla gatunku
Historia żubrów w Pszczynie rozpoczęła się jesienią 1865 roku, kiedy książę Jan Henryk XI Hochberg von Pless wymienił z carem Aleksandrem II cztery żubry za dwadzieścia jeleni. Nikt wtedy nie przewidywał, jak kluczowa okaże się ta transakcja dla przetrwania gatunku.
Po I wojnie światowej białowieskie stado żubrów zostało wytępione. To właśnie dzięki pszczyńskiej hodowli udało się je odbudować – pszczyńskie żubry stały się fundamentem dla odtworzenia populacji. Dziś w zagrodzie żyją potomkowie tamtych zwierząt, reprezentujące linię pszczyńską w obrębie żubra nizinnego. To miejsce ma więc nie tylko lokalny, ale ogólnoeuropejski wymiar w ochronie tego gatunku.
Linia pszczyńska żubrów to jedna z dwóch linii genetycznych żubra nizinnego występującego w Polsce. Została zapoczątkowana przez księcia Jana Henryka XI i przetrwała do dziś, ratując gatunek przed całkowitym wyginięciem.
Co zobaczysz w zagrodzie – system wybiegów i mieszkańcy
Zagroda została przemyślanie zaprojektowana. System wybiegów rozłożony jest wśród parkowych drzew, a prowadząca obok ścieżka pozwala obserwować zwierzęta w warunkach zbliżonych do naturalnych. Największą atrakcją są oczywiście żubry – te potężne ssaki, które mogą ważyć nawet 900 kilogramów, robią wrażenie z bliska.
Ale to nie jedyni mieszkańcy. Na terenie zagrody żyją też jelenie, daniele i sarny. Bażanty spacerują swoimi drogami, a jeśli ktoś ma szczęście, może zauważyć lisa rudego, który traktuje ten teren jak swoje terytorium. Różnorodność zwierząt sprawia, że spacer po zagrodzie to nie tylko obserwacja jednego gatunku.
Głównym punktem widokowym jest przestronny pomost, z którego można bezpiecznie podglądać zwierzęta bez ich płoszenia. Pomost został przystosowany dla osób poruszających się na wózkach inwalidzkich – podobnie jak cała infrastruktura zagrody.
Budynek edukacyjny i Izba Gajowego
Serce zagrody stanowi budynek edukacyjno-ekspozycyjny. Mieści się w nim ekspozycja poświęcona florze i faunie Polski, ze szczególnym uwzględnieniem regionu pszczyńskiego. Nie jest to sucha prezentacja – przygotowano ją w sposób przystępny, idealny dla rodzin z dziećmi.
Ciekawym elementem jest regionalna Izba Gajowego. To miejsce pokazujące tradycje leśnictwa na ziemi pszczyńskiej i codzienną pracę ludzi, którzy od pokoleń opiekowali się lasami i zwierzyną. Dla dzieci to okazja, żeby poznać zawód, o którym zwykle wiedzą tylko z bajek.
W budynku można też zakupić pamiątki – od drobnych gadżetów po butelkowaną wodę, jeśli ktoś zapomniał zabrać ze sobą.
Karmienie żubrów – nie przegap tego momentu
Jednym z najciekawszych punktów wizyty jest karmienie żubrów, które odbywa się cztery razy dziennie co dwie godziny. Harmonogram zależy od pory roku. Od listopada do marca karmienie wypada o 9:00, 11:00, 13:00 i 15:00. Od marca do października godziny przesuwają się na 10:00, 12:00, 14:00 i 16:00.
Warto zaplanować wizytę tak, żeby trafić na którąś z tych pór. Obserwacja, jak te potężne zwierzęta podchodzą do paśnika i spokojnie jedzą, to zupełnie inne doświadczenie niż patrzenie na nie z daleka. Można wtedy dostrzec ich zachowania, hierarchię w stadzie i po prostu lepiej poczuć ich obecność.
Żubr europejski to największy ssak lądowy w Europie. Dorosły byk może ważyć do 900 kg i mierzyć prawie 2 metry w kłębie. Mimo imponujących rozmiarów są to zwierzęta stosunkowo płochliwe.
Dla kogo jest ta atrakcja
Pokazowa Zagroda Żubrów sprawdzi się praktycznie dla każdego. Rodziny z dziećmi znajdą tu połączenie edukacji i rozrywki – dzieci uwielbiają obserwować duże zwierzęta, a rodzice mogą im przy okazji opowiedzieć o ochronie przyrody. Ścieżka edukacyjna prowadzi przez teren w sposób przejrzysty, więc nawet młodsze pociechy nie znudzą się szybko.
Miłośnicy przyrody i fotografii docenią możliwość obserwacji żubrów w warunkach zbliżonych do naturalnych. To rzadka okazja, żeby zobaczyć te zwierzęta z tak niewielkiej odległości. Osoby interesujące się historią regionu znajdą tu połączenie dziedzictwa przyrodniczego z arystokratyczną przeszłością Pszczyny.
Zagroda jest też dostępna dla osób z niepełnosprawnościami – zarówno pomost widokowy, jak i budynek edukacyjny zostały odpowiednio przystosowane.
Ile czasu zarezerwować i co jeszcze warto zobaczyć
Na spokojne zwiedzanie zagrody warto przeznaczyć około godziny, może półtorej – zwłaszcza jeśli chce się trafić na karmienie i obejrzeć ekspozycję w budynku edukacyjnym. Można oczywiście zostać dłużej, jeśli ktoś lubi po prostu obserwować zwierzęta i cieszyć się atmosferą parkowego spaceru.
W kasie można kupić bilet łączony, który obejmuje również wstęp do Zagrody Wsi Pszczyńskiej. Spacer między tymi dwoma obiektami przez park zajmuje około 25 minut – to przyjemna trasa wśród drzew, idealna na przedłużenie wycieczki. Zagroda Wsi to skansen pokazujący tradycyjną architekturę i życie na wsi pszczyńskiej.
Sam Park Pszczyński, w którym znajduje się zagroda, to kolejna atrakcja. Zabytkowe drzewa, alejki i spokojna atmosfera sprawiają, że można tu spędzić pół dnia, łącząc wizytę w zagrodzie z parkowymi spacerami.
Informacje praktyczne – ceny, godziny i dojazd
Ceny biletów:
- Bilet normalny: 25 zł
- Bilet ulgowy: 20 zł (dzieci i młodzież od 4 do 16 lat, emeryci i renciści)
- Bilet rodzinny: 74 zł
Godziny otwarcia (zagroda czynna cały rok):
- Grudzień, styczeń, listopad: 9:00–16:00
- Luty, październik: 9:00–17:00
- Marzec, wrzesień: 9:00–18:00
- Kwiecień–sierpień: 9:00–19:00
Lokalizacja i dojazd:
Pokazowa Zagroda Żubrów znajduje się przy ul. Żorskiej 5 w Pszczynie. Od centrum miasta to zaledwie kilkaset metrów – można dojść pieszo w około 10–15 minut. Dla zmotoryzowanych dostępny jest parking. Zagroda położona jest w części Parku Pszczyńskiego zwanej Zwierzyńcem, więc już sama droga prowadzi przez malowniczy teren.
Pszczyna leży w województwie śląskim, niedaleko Tychów i Bielska-Białej. Dojazd samochodem z Katowic zajmuje około 30 minut, z Krakowa nieco ponad godzinę. Można też dojechać komunikacją publiczną – Pszczyna ma połączenia autobusowe z większymi miastami regionu.
Kontakt:
Telefon: 32 447-05-03
Strona internetowa: www.zubry.pszczyna.pl