Góra Żar Międzybrodzie Bialskie

Góra Żar to 761-metrowy szczyt w Beskidzie Małym, który łączy w sobie funkcje techniczne z rekreacyjnymi w sposób, jakiego nie znajdziesz nigdzie indziej w Polsce. Na jej szczycie znajduje się ogromny sztuczny zbiornik wodny – górna część elektrowni szczytowo-pompowej Porąbka-Żar, a sama elektrownia ukryta jest głęboko we wnętrzu góry. Miejsce przyciąga zarówno miłośników techniki, jak i tych, którzy szukają aktywnego wypoczynku z widokiem na Jezioro Międzybrodzkie i panoramę Beskidów.

Do góry można wjechać kolejką linowo-terenową z Międzybrodzia Żywieckiego lub wejść jednym z szlaków pieszych. Zimą działa tu ośrodek narciarski, latem kręcą się rowerzyści na trasach downhillowych, a przez cały rok startują paralotniarzami ci, którzy chcą zobaczyć okolicę z lotu ptaka.

Elektrownia podziemna – unikalna atrakcja techniczna

Elektrownia Szczytowo-Pompowa Porąbka-Żar to druga co do wielkości tego typu elektrownia w Polsce, ustępująca jedynie Żarnowcowi. Ale ma coś, czego inne nie mają – cała maszynownia znajduje się w wykutych w skale wnętrzach góry. To jedyna elektrownia podziemna w kraju.

Zasada działania jest prosta, choć sama realizacja imponująca. W godzinach szczytu zapotrzebowania na prąd woda spuszczana jest z górnego zbiornika do dolnego (Jezioro Międzybrodzkie), napędzając turbiny. Gdy zużycie energii spada – zazwyczaj w nocy – woda pompowana jest z powrotem na górę. Różnica wysokości wynosi 440 metrów, co daje najwyższą wysokość tłoczenia wody w Polsce. Spuszczenie całego zbiornika trwa około 3,5 godziny, a napełnienie – 5,5 godziny.

Elektrownia działa od 1979 roku. Ciekawy jest fakt, że jednym z pierwszych pomysłodawców budowy takiego obiektu w tym rejonie był Gabriel Narutowicz – prezydent Polski, z wykształcenia inżynier. Właściwe prace projektowe rozpoczęły się jednak dopiero w 1964 roku.

Górny zbiornik na szczycie Góry Żar pomieści ponad 2,3 miliona metrów sześciennych wody. Ma 650 metrów długości, 250 metrów szerokości i maksymalną głębokość 28 metrów. Został uszczelniony kilkoma warstwami asfaltu przełożonymi żelbetem, a wały mają ponad 30 metrów wysokości.

Elektrownię można zwiedzać. Bilet w weekend kosztuje 18 złotych. Podczas wizyty zobaczysz film prezentujący działanie elektrowni, makietę przestrzenną całego kompleksu oraz silniki rozruchowe. To świetna okazja, żeby zobaczyć coś, co zazwyczaj ukryte jest przed oczami turystów – wnętrze góry zaadaptowane na nowoczesną elektrownię.

Kolejka linowo-terenowa i dojazd na szczyt

Z Międzybrodzia Żywieckiego na szczyt Góry Żar prowadzi kolejka linowo-terenowa – tego samego typu, co słynna kolejka na Gubałówkę. To wygodny sposób, by pokonać ponad 400 metrów różnicy wysokości bez wysiłku.

Koszt przejazdu to 5 złotych w obie strony lub 3 złote w jedną stronę. Przy dolnej stacji znajduje się płatny parking. Kolejka działa całorocznie, choć warto sprawdzić godziny otwarcia przed wizytą – mogą się zmieniać w zależności od sezonu.

Jeśli wolisz aktywność, możesz wejść pieszo. Czarny szlak turystyczny biegnie wzdłuż trasy kolejki, ale miejscowi polecają wejście trasą narciarską po drugiej stronie torów – ma lepsze widoki. Podejście zajmuje nieco ponad godzinę i nie jest szczególnie wymagające. Cały czas masz w zasięgu wzroku Jezioro Międzybrodzkie i okoliczne góry.

Widoki i atrakcje na szczycie

Góra Żar to doskonały punkt widokowy. Ze szczytu rozpościera się panorama Kotliny Żywieckiej z Jeziorem Żywieckim, Beskidu Śląskiego, Beskidu Żywieckiego oraz Grupy Magurki Wilkowickiej. Największe wrażenie robi jednak widok na sam zbiornik górny – z bliska wygląda jak sztuczne jezioro otoczone wysokimi wałami.

Na górze działa restauracja Góra Żar, znajdująca się w budynku górnej stacji kolejki. Z okien widać Beskidy i zalew – idealne miejsce na przerwę po wędrówce. Obok są kramy z pamiątkami.

Dla aktywnych czeka bike park z trasami downhillowymi oraz platforma startowa dla paralotniarzy. Zimą Góra Żar zmienia się w ośrodek narciarski z wyciągami, trasami zjazdowymi i torem saneczkowym. Działa wtedy wypożyczalnia sprzętu, serwis i szkółka narciarska.

Park Linowy Trollandia i inne atrakcje u podnóża

Przy dolnej stacji kolejki znajduje się Park Linowy Trollandia – świetna opcja dla rodzin z dziećmi. To miejsce, gdzie można spędzić kilka godzin na przeszkodach w koronach drzew.

W Międzybrodziu Żywieckim działa też Lotnisko Żar przy Górskiej Szkole Szybowcowej. Jeśli interesujesz się lotnictwem, warto zajrzeć – czasem można zobaczyć starty i lądowania szybowców.

Sama Góra Żar nie musi być końcem wycieczki. Tuż obok, nad taflą górnego zbiornika, widać sąsiednią Kiczerę, która według wielu oferuje równie dobre, jeśli nie lepsze widoki. Czerwony szlak prowadzi dalej na Jaworzynę i Kościelec, jeśli masz ochotę na dłuższą wędrówkę.

Dla kogo to miejsce?

Góra Żar to uniwersalne miejsce. Rodziny z dziećmi docenią kolejkę, park linowy i łatwy dostęp do szczytu bez forsownych podejść. Miłośnicy techniki znajdą tu jedyną w Polsce elektrownię podziemną dostępną do zwiedzania. Aktywni turyści mają do dyspozycji szlaki piesze, trasy rowerowe i możliwość lotów paralotnią.

Zimą to przede wszystkim narciarze i snowboardziści. Latem – rowerzyści, wędrowcy i ci, którzy po prostu chcą posiedzieć w restauracji z widokiem na Beskidy. Nie każdy wie, że to najwyżej położony zbiornik wodny tego typu w Polsce – sam ten fakt robi wrażenie, gdy stoisz przy jego brzegu.

Informacje praktyczne: ceny, godziny, dojazd

Kolejka linowo-terenowa: 5 zł w obie strony, 3 zł w jedną stronę. Zwiedzanie elektrowni podziemnej: 18 zł w weekend. Parking przy dolnej stacji kolejki jest płatny.

Dojazd: Międzybrodzie Żywieckie znajduje się przy drodze krajowej nr 69 łączącej Żywiec z Bielskiem-Białą. Z obu miast to około 15-20 km. Dolna stacja kolejki jest dobrze oznakowana. Jeśli jedziesz komunikacją publiczną, autobusem lub pociągiem dojeżdżasz do Międzybrodzia Żywieckiego, stamtąd kilka minut spacerem do kolejki.

Czas wizyty: jeśli planujesz tylko wjazd kolejką i spacer po szczycie, wystarczy 1-2 godziny. Z wejściem pieszym i zwiedzaniem elektrowni – zarezerwuj 3-4 godziny. Dla tych, którzy chcą połączyć to z dalszą wędrówką na Kiczerę lub inne szczyty – cały dzień.

Warto sprawdzić godziny otwarcia kolejki przed wizytą, szczególnie poza sezonem. Zimą funkcjonuje ośrodek narciarski, więc kolejka działa regularnie. Latem godziny mogą być zmienne. Wypożyczalnia rowerów znajduje się pod parkingiem przy restauracji.